«Η τάση όλων όσων είναι όμορφα και τέλεια να φθείρονται μπορεί, όπως γνωρίζουμε, να γεννήσει δύο διαφορετικές παρορμήσεις στον νου. Η μία οδηγεί στην οδυνηρή απογοήτευση που ένιωθε ο νεαρός ποιητής, ενώ η άλλη οδηγεί στην εξέγερση απέναντι σε αυτή τη διαπίστωση. Όχι! Είναι αδύνατον όλη αυτή η ομορφιά της φύσης και της τέχνης, του κόσμου των αισθήσεών μας και του εξωτερικού κόσμου, να χαθεί πραγματικά στο τίποτα. Θα ήταν υπερβολικά παράλογο και αλαζονικό να το πιστέψουμε. Με κάποιον τρόπο αυτή η ομορφιά πρέπει να μπορεί να διατηρηθεί και να ξεφύγει από όλες τις δυνάμεις της καταστροφής.
Όμως αυτή η απαίτηση για αθανασία είναι τόσο ξεκάθαρα προϊόν των επιθυμιών μας, ώστε δεν μπορεί να αξιώνει θέση στην πραγματικότητα: αυτό που είναι οδυνηρό μπορεί παρ' όλα αυτά να είναι αληθινό. Δεν έβλεπα πώς θα μπορούσα να αμφισβητήσω την παροδικότητα των πάντων, ούτε μπορούσα να επιμείνω σε μια εξαίρεση για ό,τι είναι όμορφο και τέλειο. Αμφισβητούσα όμως την άποψη του απαισιόδοξου ποιητή ότι η παροδικότητα του όμορφου συνεπάγεται απώλεια της αξίας του.
Αντιθέτως, την αυξάνει! Η αξία του εφήμερου είναι η αξία της σπανιότητας μέσα στον χρόνο. Ο περιορισμός της δυνατότητας απόλαυσης αυξάνει την αξία της απόλαυσης. Μου ήταν ακατανόητο, έλεγα, πώς η σκέψη ότι η ομορφιά είναι παροδική θα μπορούσε να παρεμποδίζει τη χαρά που μας προσφέρει. Όσο για την ομορφιά της φύσης, κάθε φορά που την καταστρέφει ο χειμώνας, επιστρέφει τον επόμενο χρόνο· έτσι, σε σχέση με τη διάρκεια της ζωής μας, μπορεί πράγματι να θεωρηθεί αιώνια. Η ομορφιά της ανθρώπινης μορφής και του προσώπου χάνεται για πάντα στη διάρκεια της ίδιας μας της ζωής, όμως το εφήμερό της απλώς της χαρίζει μια νέα γοητεία. Ένα λουλούδι που ανθίζει μόνο για μία νύχτα δεν μας φαίνεται γι' αυτό λιγότερο όμορφο. Ούτε μπορώ να καταλάβω γιατί η ομορφιά και η τελειότητα ενός έργου τέχνης ή ενός πνευματικού επιτεύγματος θα έχαναν την αξία τους εξαιτίας της περιορισμένης διάρκειάς τους. Μπορεί πράγματι να έρθει μια εποχή όπου οι πίνακες και τα αγάλματα που θαυμάζουμε σήμερα θα γίνουν σκόνη, ή να μας διαδεχθούν άνθρωποι που δεν θα κατανοούν πλέον τα έργα των ποιητών και των στοχαστών μας, ή ακόμη να φτάσει μια γεωλογική εποχή κατά την οποία θα πάψει κάθε ζωή στη Γη. Αλλά, αφού η αξία όλης αυτής της ομορφιάς και της τελειότητας καθορίζεται μόνο από τη σημασία τους για τη δική μας συναισθηματική ζωή, δεν χρειάζεται να μας επιβιώσουν και επομένως είναι ανεξάρτητες από οποιαδήποτε απόλυτη διάρκεια.»
Απόσπασμα από το «On Transience» του Sigmund Freud, 1915. Αγγλική μετάφραση του James Strachey.
